Restrukturyzacja firmy — od czego zacząć?

← Poradnik przedsiębiorcy

Od czego zacząć restrukturyzację firmy? Zbierz informacje o długach, najbliższych płatnościach i pieniądzach, które wpływają od klientów. Na tej podstawie można ocenić, czy firma udźwignie nowe raty i od czego trzeba zacząć działania.

Opracowanie: zespół ALFA Restrukturyzacje · 25 października 2026

Kiedy warto rozpocząć restrukturyzację firmy?

Nie trzeba czekać na zajęcie rachunku. Restrukturyzacja jest przewidziana dla przedsiębiorców niewypłacalnych albo zagrożonych niewypłacalnością. Sygnałem do analizy są powtarzające się opóźnienia w płatnościach, finansowanie starych zobowiązań nowymi pożyczkami i brak środków na bieżące koszty mimo realizowanych zamówień.

Dwie firmy z takim samym długiem mogą potrzebować innych rozwiązań. Sprawdzamy, czy działalność zarabia, kiedy klienci zapłacą i jaki majątek zabezpiecza zobowiązania.

Jakie dokumenty przygotować do restrukturyzacji?

• Spis wierzycieli: kwoty, terminy płatności, odsetki i ewentualne zabezpieczenia.
• Zestawienie wpływów i kosztów oraz prognozę przepływów na najbliższe miesiące.
• Informacje o zaległościach wobec ZUS i urzędu skarbowego.
• Umowy kredytu, leasingu i najważniejsze umowy z kontrahentami.
• Pisma od komornika, sądu i organów egzekucji administracyjnej, wraz z terminami.
• Listę majątku oraz należności, które firma może odzyskać.

Na pierwszą rozmowę wystarczy krótki opis sytuacji. Pełny zestaw dokumentów jest potrzebny do rzetelnej oceny i przygotowania postępowania. Nie pomijaj zobowiązań spornych ani poręczeń.

Jak uporządkować dokumenty, żeby nie opóźniać analizy?

Poproś księgowość o aktualne zestawienie zobowiązań i należności na tę samą datę. Przy każdym długu wpisz nazwę wierzyciela, kwotę główną, odsetki, termin płatności oraz informację, czy kwestionujesz roszczenie. Oddziel zaległe faktury od przyszłych rat kredytu i leasingu. Nadzorca ustali, jak ująć je w dokumentach postępowania.

Dołącz najnowsze wyniki finansowe odpowiednie do sposobu prowadzenia księgowości: np. bilans i rachunek zysków i strat albo zestawienie z księgi przychodów i rozchodów. Przygotuj także wyciągi bankowe i informację, które rachunki są zajęte. Jeśli brakuje dokumentu, wskaż to od razu — nie zastępuj brakujących kwot zerami.

Pisma dotyczące licytacji, wypowiedzenia kredytu lub zajęcia rachunku połóż na początku zestawu. To one mogą decydować o kolejności działań. Zobacz, co przygotować przy zajętym koncie firmy. Dokumenty finansowe przekazuj uzgodnionym kanałem; w formularzu kontaktowym wystarczy krótki opis problemu.

Dobierz raty do rzeczywistych możliwości

Plan spłaty powinien uwzględniać nie tylko stare długi, lecz także pensje, podatki, składki, dostawców i koszty postępowania. Układ z ratą wyższą od dostępnej nadwyżki finansowej nie rozwiązuje problemu. Najpierw trzeba ustalić, z czego firma będzie finansowała dalszą działalność.

W propozycjach układowych można rozważać odroczenie płatności, raty lub zmniejszenie zobowiązań. Zakres rozwiązań zależy od rodzaju długu i przepisów. Dla należności ZUS obowiązują odrębne ograniczenia.

Wybierz właściwe postępowanie

Prawo przewiduje postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe i sanacyjne. Wybór zależy m.in. od struktury wierzytelności spornych, potrzeby ochrony i zakresu zmian w przedsiębiorstwie. Sprawdź, na czym polega postępowanie o zatwierdzenie układu.

Co zrobić dziś?

Zbierz pisma z najbliższymi terminami i oszacuj środki na dalszą działalność. Nie traktuj rozpoczęcia rozmów jako automatycznego wstrzymania egzekucji. Jeżeli firma jest już niewypłacalna, równolegle trzeba ocenić obowiązki związane z wnioskiem o upadłość.

Jak policzyć, ile firma może przeznaczyć na raty?

Zapisz, ile pieniędzy masz dziś do dyspozycji. Następnie rozpisz na tygodnie spodziewane wpłaty klientów oraz konieczne wydatki: wynagrodzenia, dostawy, czynsz, podatki i składki. Oddziel zamówienia już potwierdzone od sprzedaży, na którą dopiero liczysz. Przychód na fakturze nie jest jeszcze pieniędzmi na rachunku.

Przygotuj dwa warianty: zakładany i ostrożniejszy, w którym największy klient płaci później albo sprzedaż jest niższa. Dzięki temu można sprawdzić, czy proponowana rata pozostawia firmie środki na dalszą pracę. W ALFA taka prognoza pomaga uzasadnić propozycje dla wierzycieli.

Leasing, wynajem i towary — czy wszystko w firmie należy do Ciebie?

Samochód używany w działalności może należeć do leasingodawcy, lokal do wynajmującego, a część towarów do dostawcy, który zastrzegł własność do czasu zapłaty. W zestawieniu majątku oznacz osobno rzeczy własne, używane na podstawie umów i obciążone zabezpieczeniami. Planując sprzedaż maszyny na spłatę długów, najpierw sprawdź, czy firma jest jej właścicielem.

Przy każdej kluczowej umowie zapisz: saldo zaległości, wysokość bieżącej opłaty, okres obowiązywania, otrzymane wypowiedzenia i znaczenie dla produkcji lub sprzedaży. Doradca powinien sprawdzić możliwość utrzymania umowy oraz zakres ustawowej ochrony. Nie oznacza ona zwolnienia z wszystkich bieżących opłat.

Ile kosztuje restrukturyzacja firmy i co obejmuje wycena?

Koszt restrukturyzacji trzeba ocenić dla konkretnej firmy. Dwie sprawy z takim samym zadłużeniem mogą wymagać innej pracy: w jednej jest kilku wierzycieli i kompletna księgowość, w drugiej kilkudziesięciu wierzycieli, spory oraz kilka egzekucji. Sama kwota długu nie wystarcza do porównania ofert.

W postępowaniu o zatwierdzenie układu wynagrodzenie nadzorcy określa umowa. Dla mikroprzedsiębiorców ustawa przewiduje jego ograniczenia. Nie oznacza to jednej urzędowej ceny całej obsługi restrukturyzacji. Przed podpisaniem umowy sprawdź, jakie czynności obejmuje wynagrodzenie i jakie wydatki poniesiesz dodatkowo.

• Przygotowanie sprawy: analiza finansów, uporządkowanie wierzytelności, plan restrukturyzacyjny i propozycje spłaty. Ustal, które dokumenty przygotowuje kancelaria, a które firma z księgowością.
• Przeprowadzenie postępowania: czynności nadzorcy, kontakt z wierzycielami, głosowanie oraz przygotowanie dokumentacji do sądu. Sprawdź dokładny zakres umowy.
• Wydatki dodatkowe: opłaty sądowe, potrzebne wyceny i ewentualna odrębna obsługa sporów lub egzekucji. Nie każdy z tych kosztów wystąpi w każdej sprawie.
• Okres po zatwierdzeniu układu: ustal zasady i koszty nadzoru nad wykonaniem układu oraz dodatkowej pomocy przy jego realizacji.

O co zapytać przed podpisaniem umowy?

• Czy podana kwota jest netto czy brutto i kiedy przypadają płatności?
• Czy wycena obejmuje cały uzgodniony zakres, czy tylko pierwszy etap?
• Jak rozliczana jest sprawa, jeśli wierzyciele nie przyjmą układu albo sąd odmówi zatwierdzenia?
• Które dodatkowe czynności wymagają osobnej wyceny i akceptacji?

Koszty postępowania wpisz do prognozy płatności obok pensji, dostaw i bieżących zobowiązań. Firma potrzebuje środków zarówno na przygotowanie układu, jak i na dalsze działanie. Jeśli chcesz ustalić zakres pomocy i wycenę, opisz sytuację firmy kancelarii ALFA: przybliżone zadłużenie, liczbę wierzycieli i to, czy trwa egzekucja.

Lista na pierwszą rozmowę

• Ile wynosi zadłużenie i wobec ilu wierzycieli?
• Które terminy są najpilniejsze: licytacja, wypowiedzenie umowy, pismo sądowe?
• Ile pieniędzy realnie wpływa do firmy i ile kosztuje jej miesięczne utrzymanie?
• Czy właściciel albo inna osoba poręczyła długi firmy?
• Które umowy i składniki majątku są konieczne do dalszego działania?

Przeczytaj również

• Czy restrukturyzacja wstrzymuje egzekucję komorniczą?
• Postępowanie o zatwierdzenie układu — krok po kroku

Podstawa opracowania: oferta kancelarii oraz Prawo restrukturyzacyjne — art. 2–6, 35 i 156 Prawa restrukturyzacyjnego. Materiał wyjaśnia ogólne zasady; wybór rozwiązania wymaga analizy dokumentów firmy.